पुणे उष्णतेवर मात करू शकेल का? NIT भोपाळला मार्ग काढण्यासाठी 2.1 कोटी रुपयांचा प्रकल्प मिळाला

पुणे : शहराला थंड आणि अतिउष्णतेसाठी अधिक लवचिक कसे बनवता येईल यासाठी एनआयटी-भोपाळ संशोधन प्रकल्पासाठी राज्याने 2.1 कोटी रुपये मंजूर केले आहेत.संपूर्ण शहराला एकसमान घटक मानण्याऐवजी, प्रत्येक परिसरातील झाडे, काँक्रीटची रचना आणि जलकुंभ यांच्या घनतेतील फरकामुळे हा अभ्यास त्यातील लहान पॉकेट्सचा शोध घेईल आणि त्यानुसार उपाय सुचवेल. ब्लू-ग्रीन अँड ग्रे इन्फ्रास्ट्रक्चर – अ हायपरलोकल ॲप्रोच फॉर द सिटी ऑफ पुणे हा अभ्यास, बिल्डिंग हीट रेझिलिन्स थ्रू शहराच्या उष्मा कृती आराखड्यासाठी आणि राज्यासाठी मार्गदर्शक ठरेल अशी अपेक्षा आहे.या मे महिन्यातील किमान 12 वर्षांतील सर्वात उष्ण मेच्या रात्री शहराने अनुभवल्या. दिवसाचे तापमानही वाढले होते. शहराने मे महिन्यात सरासरी कमाल 37.9°C नोंदवले – 2020 नंतर या महिन्यातील सर्वाधिक तापमान.प्रकल्प प्रभारी सुरभी मेहरोत्रा, सहायक प्राध्यापिका, आर्किटेक्चर आणि नियोजन विभाग, मौलाना आझाद नॅशनल इन्स्टिट्यूट टेक्नॉलॉजी (MANIT), भोपाळ, म्हणाल्या, “या प्रकल्पात, मी शहरातील उष्णता कमी करण्यासाठी निळ्या, हिरव्या आणि राखाडी पायाभूत सुविधांचा उत्तम प्रकारे वापर कसा करायचा हे प्रस्तावित केले आहे.”निळ्या पायाभूत सुविधांमध्ये तलाव, तलाव, नाले, पावसाचे पाणी साठवणे, हिरवे म्हणजे झाडे, उद्याने, हिरवे पट्टे आणि हिरवी छप्पर यांसारख्या जलस्रोतांचा समावेश होतो आणि राखाडी पायाभूत सुविधांमध्ये उष्णता कमी करण्यासाठी तयार केलेल्या पायाभूत सुविधांचा समावेश होतो, जसे की थंड छप्पर, पारगम्य फुटपाथ, हवामान-संवेदनशील रस्ते आणि ड्रेनेज.मेहरोत्रा ​​यांच्या मते, हिरवा आणि निळा पायाभूत सुविधा शहरांना थंड ठेवण्यासाठी सार्वत्रिकपणे ओळखल्या जातात, परंतु इमारत डिझाइन देखील महत्त्वाचे आहे. “इमारती सावली देतात आणि शहरांना उष्णता टिकवून ठेवण्यासाठी त्यांची रचना केली जाऊ शकते. एक उदाहरण म्हणजे पारंपारिक भारतीय शहर नियोजनामध्ये कसे कॉम्पॅक्ट बिल्ट फॉर्म होते जे एकमेकांना सावली देतात,” ती म्हणाली.मेहरोत्रा ​​जीआयएस मॅपिंग, उपग्रह प्रतिमा, हवामान डेटा, क्षेत्र सर्वेक्षण आणि संगणक मॉडेल यासारख्या साधनांचा वापर करून प्रकल्पासाठी शहरातील पॉकेट्स निवडतील. “आम्हाला वर्क ऑर्डर आणि निधी मिळाल्यावर आम्ही दोन वर्षांत प्रकल्प पूर्ण करू,” ती म्हणाली.याबाबतचा जीआर राज्याच्या मदत व पुनर्वसन विभागाने सोमवारी जारी केला. त्यात असे नमूद केले आहे की हा प्रकल्प तात्काळ पायाभूत सुविधा निर्माण करण्याचा नाही, तर पुण्यात कोठे धोकादायक आहे हे ओळखण्यासाठी आणि उपाय सुचवण्यासाठी एक संशोधन आणि नियोजन व्यायाम आहे. जीआरनुसार, हवामानातील बदल, झपाट्याने होणारे नागरीकरण, अधिक काँक्रिटच्या इमारती आणि रस्ते, झाडे आणि हिरवीगार जागा कमी होणे आणि वाहनांचे वाढते प्रदूषण ही शहराच्या वाढत्या तापमानाची कारणे आहेत.